XVIII‑wieczne fortyfikacje pod placem w centrum miasta. Niezwykłe odkrycie podczas prac wodociągowych

2026-02-24 13:40

Podczas modernizacji sieci wodociągowej w samym sercu Szczecina robotnicy natrafili na fragment potężnych umocnień sprzed ponad 250 lat. Pod współczesną aleją, którą codziennie przemierzają tysiące mieszkańców, wciąż kryje się milczący świadek militarnej historii miasta.

Odkrycie pod aleją w centrum Szczecina

Prace prowadzone między placem Grunwaldzkim a placem Lotników przyniosły sensacyjne znalezisko. W trakcie robót ziemnych odsłonięto relikty dawnej Twierdzy Szczecin – jednego z najważniejszych systemów obronnych w tej części Europy.

Najcenniejszy fragment odkryto w rejonie pl. Lotników. Archeolodzy natrafili tam na mur oporowy przeciwskarpy, element potężnych umocnień związanych z Bastionem V i Fortem Wilhelm. To część systemu budowanego od 1724 roku, kiedy Prusy rozpoczęły intensywną rozbudowę fortyfikacji chroniących strategiczny port nad Odrą.

– To niezwykłe, jak wiele historii wciąż kryje się pod naszymi stopami – mówi Hanna Pieczyńska, rzeczniczka Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w Szczecinie. – Każde takie odkrycie przypomina, że Szczecin to miasto o ponad tysiącletniej tradycji, a jego przeszłość nadal żyje tuż pod powierzchnią współczesnych ulic.

Ślady życia sprzed wieków

Z ziemi przylegającej do muru wydobyto fragmenty naczyń ceramicznych oraz kości zwierzęcych datowanych na XVII i XVIII wiek. To materialne pozostałości codzienności dawnych mieszkańców – żołnierzy, rzemieślników i ludzi żyjących w cieniu bastionów.

W innych wykopach nie zachowały się już mury, ale archeolodzy zarejestrowali charakterystyczne warstwy gruzu i przemieszanej ziemi. To ślady rozbiórki umocnień po 1873 roku, kiedy twierdza straciła znaczenie militarne, a miasto zaczęło dynamicznie się rozwijać. Likwidacja fortyfikacji otworzyła drogę do powstania nowych dzielnic i reprezentacyjnych alei.

Prace bez opóźnień

Choć odkrycie ma dużą wartość historyczną, nie wpłynęło na harmonogram inwestycji. Nadzór archeologiczny prowadzono równolegle, dzięki czemu roboty wodociągowe przebiegały zgodnie z planem.

– Zależało nam, by mieszkańcy nie odczuli żadnych utrudnień – podkreśla Hanna Pieczyńska. – Udało się połączyć ochronę dziedzictwa z realizacją inwestycji, co zawsze jest naszym priorytetem.

Prace na Alei Jana Pawła II zakończono dużo przed czasem. Wymieniono ponad 700 metrów starych, awaryjnych wodociągów, które od lat sprawiały problemy mieszkańcom i lokalnym przedsiębiorcom. Roboty były szczególnie wymagające ze względu na lokalizację – w centrum miasta, wśród ogródków gastronomicznych, na trasie Złotego Szlaku i międzynarodowej ścieżki rowerowej.

Inwestycja za ponad 2,3 mln zł

Zakres prac obejmował wymianę dwóch żeliwnych wodociągów DN100 mm z 1900 roku oraz stalowego wodociągu DN250 mm przebiegającego przez Aleję Fontann. Inwestycję o wartości 2 394 790 zł netto zrealizowała firma WASTE JAWORSKI Spółka Komandytowa.

QUIZ: "Poniemiecki" czy współczesny? Rozpoznajesz te budynki w Szczecinie?
Pytanie 1 z 12
Jeden z najbardziej charakterystycznych budynków na placu Orła Białego to:
QUIZ: przedwojenne czy współczesne?
Odkrycie w piwnicy