Spis treści
Stawa Młyny w Świnoujściu wpisana do rejestru zabytków
Zachodniopomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków podjął ostateczną decyzję o objęciu Stawy Młyny najwyższą możliwą formą ochrony prawnej, wpisując ją do rejestru zabytków. Zgodnie z oficjalnymi informacjami, postanowienie to zapadło 26 marca 2026 r., po dokładnych oględzinach budowli oraz szczegółowej weryfikacji dokumentacji. Ochroną prawną otoczono kompletną bryłę wieży, łącznie ze wszystkimi jej detalami zewnętrznymi.
– Stawa Młyny stanowi ważny, materialny element miasta, wykorzystany również w oficjalnym logo Świnoujścia, stając się jego najważniejszym symbolem – podkreśla Tomasz Wolender, Zachodniopomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków.
Jak zaznacza wojewódzki konserwator, ta charakterystyczna budowla to nie tylko magnes na turystów, ale wciąż w pełni sprawny punkt nawigacyjny, który ułatwia jednostkom pływającym bezpieczne wejście do portu. Jest to obecnie jeden z najstarszych zachowanych tego rodzaju znaków nawigacyjnych zarówno na polskim wybrzeżu, jak i w całej strefie Morza Bałtyckiego.
Joanna Agatowska o przyszłości wiatraka ze Świnoujścia
Krok konserwatora wywołał ogromną radość u prezydent Świnoujścia. To właśnie Joanna Agatowska osobiście wystąpiła z formalnym wnioskiem o objęcie budowli ochroną. W swoich mediach społecznościowych opublikowała wpis, w którym nie kryła entuzjazmu z pomyślnego zakończenia sprawy:
„Udało się! Nasz Wiatrak stał się oficjalnie zabytkiem. (…) Wniosek został złożony, aby zabezpieczyć jego przyszłość i żeby nikt nie wpadł na pomysł jego likwidacji, na przykład w ramach prowadzonych inwestycji.”
Prezydent miasta zaznaczyła ponadto, że dzięki tej decyzji cała społeczność Świnoujścia może wreszcie odetchnąć z ulgą w kwestii losu swojego symbolu. Lokalni mieszkańcy od lat głośno apelowali o to, by ich ulubiony „wiatrak” zyskał stosowną ochronę, obawiając się jego uszkodzenia lub modyfikacji w związku z planowanymi pracami inwestycyjnymi w okolicach falochronu.
Jakie korzyści daje Stawie Młyny wpis do rejestru zabytków?
Umieszczenie świnoujskiej Stawy Młyny na oficjalnej liście obiektów zabytkowych niesie za sobą szereg istotnych konsekwencji prawnych i administracyjnych:
- wdrożenie rygorystycznej ochrony w świetle prawa,
- wymóg zdobywania pozwoleń od konserwatora przed rozpoczęciem jakichkolwiek robót,
- bezwzględny zakaz przeprowadzania działań, które mogłyby zmienić charakter obiektu,
- szansę na wnioskowanie o wsparcie finansowe oraz preferencyjne stawki podatkowe przy realizacji prac konserwatorskich.
Dzięki temu miasto zyskało stuprocentową pewność, że jego architektoniczna wizytówka przetrwa bez żadnych ingerencji w strukturę. Obiekt zachowa swoją funkcję cennego elementu nadmorskiego krajobrazu oraz wciąż działającego znaku nawigacyjnego.
Historia najsłynniejszego wiatraka na polskim wybrzeżu
Proces budowy Stawy Młyny trwał od 1873 do 1874 roku, a jej powstanie było ściśle powiązane z ówczesną modernizacją systemu nawigacyjnego w świnoujskim porcie. Jej głównym przeznaczeniem było wskazywanie bezpiecznej drogi statkom kierującym się rzeką Świną do portu. W swoich początkach budowla ta funkcjonowała wyłącznie jako nieoświetlona konstrukcja dzienna – miała kształt prostego walca, a jej zwieńczenie zdobiły skrzydła upodabniające ją do wiatraka.
Zmiany nadeszły wraz z początkiem XX wieku, kiedy to konstrukcja przeszła gruntowne prace modernizacyjne. Zdecydowano się wówczas na jej podwyższenie, zainstalowanie stalowych skrzydeł oraz montaż systemu świetlnego – pierwotnie zasilanego gazem, a następnie elektrycznością. Modyfikacje te sprawiły, że wieża zaczęła pełnić rolę pełnoprawnego znaku świetlnego, widocznego z bardzo dużej odległości.
Świnoujski obiekt ściśle współpracuje z pozostałymi znakami nawigacyjnymi, wyznaczając bezpieczny tor wodny prowadzący do portu. Pięć lat temu, w 2019 roku, przeprowadzono remont, w wyniku którego przywrócono jej charakterystyczny, biało-czarny wygląd zewnętrzny.
Współcześnie znany wszystkim „wiatrak” to niezaprzeczalnie jeden z najpopularniejszych symboli całego polskiego wybrzeża. Jego wizerunek zdobi liczne przewodniki, turystyczne pocztówki, a także jest nierozerwalnym elementem lokalnych legend opowiadających o uzdrowiskowym charakterze miejscowości.
Fenomen świnoujskiej budowli. Co wyróżnia Stawę Młyny?
Wyjątkowość obiektu ze Świnoujścia opiera się na kilku kluczowych aspektach. Przede wszystkim budowla wciąż pełni funkcję czynnego znaku nawigacyjnego, będąc czymś więcej niż tylko atrakcją dla turystów. Posiada również absolutnie unikalną formę wiatraka, która jest całkowicie niespotykana wśród pozostałych znaków nawigacyjnych zlokalizowanych na Bałtyku.
Stawa Młyny stanowi absolutnie najważniejszy symbol Świnoujścia, co zostało docenione poprzez umieszczenie jej w oficjalnym logo kurortu. Budowla trwale wpisała się także w lokalną tożsamość, do czego w dużej mierze przyczyniła się popularna legenda o odmładzających właściwościach wiatraka. Ze względu na swój niepowtarzalny urok, to miejsce należy do czołówki najczęściej fotografowanych zakątków w całym mieście.
20
