Spis treści
- Niemcy piszą o tajemniczym mieście w polskim lesie
- Tajemnice wymarłego miasta Stolzenberg
- Stolzenberg. Jak zaplanowano średniowieczną osadę?
- Kto zbudował Stolzenberg i czemu osada przestała istnieć?
- Zagadka zniknięcia średniowiecznego miasta
- Polskie znalezisko hitem w niemieckich mediach
- Co dalej ze Stolzenbergiem?
Niemcy piszą o tajemniczym mieście w polskim lesie
Portal futurezone.de opisuje dawny Stolzenberg jako niezwykły przykład osady pochłoniętej przez naturę. Niemiecki serwis przypomina, że pierwsze wzmianki o zaginionym miejscu pojawiły się kilka lat temu, w latach 2021–2022. Wtedy archeolodzy wydobyli z ziemi ponad 400 metalowych przedmiotów, w tym dawne monety, różnego rodzaju narzędzia i elementy ozdobne.
Pełny obraz tego zaginionego miejsca udało się uzyskać dopiero niedawno. Do odkrycia tajemnic kryjących się pod leśną ściółką wykorzystano nowoczesne drony, zaawansowany skaning oraz dokładne odwierty.
- Na obszarze około sześciu hektarów, otoczonym wałem i fosą, zarejestrowaliśmy ponad 1,5 tys. anomalii, które wskazują na istnienie dawnych budynków — mówi cytowany przez niemieckie media Piotr Wroniecki z Fundacji Relicta.
Jak podkreślają dziennikarze zza naszej zachodniej granicy, wyraźny układ dawnego miasta przetrwał tylko dlatego, że teren ten z czasem po prostu zarósł lasem i nigdy nie powstały tam nowsze zabudowania.
Tajemnice wymarłego miasta Stolzenberg
Choć pierwsze zapiski historyczne o Stolzenbergu pochodzą dopiero z XVI wieku, badacze z Fundacji Relicta dotarli do dużo późniejszych, XIX-wiecznych niemieckich źródeł. Pojawiały się w nich informacje o „wymarłym mieście” w pobliżu dzisiejszego Sławoborza. Historyczne teksty wspominały o pozostałościach starych umocnień oraz lokalnych nazwach terenów, takich jak Alt Stadt (Stare Miasto) czy Hospital (Szpital).
Prace badawcze z użyciem wykrywaczy metali, zrealizowane w latach 2020–2021, dostarczyły pierwszych mocnych dowodów na to, że teren ten tętnił życiem w średniowieczu. Wtedy to archeolodzy, wspomagani przez Grupę Eksploracyjno-Poszukiwawczą „Parsęta”, wydobyli na światło dzienne ponad 400 metalowych artefaktów pochodzących z okresu od schyłku XIII do XV wieku.
Stolzenberg. Jak zaplanowano średniowieczną osadę?
Prawdziwy przełom w badaniach nastąpił na początku 2025 roku. Specjaliści przeprowadzili kompleksowe analizy geofizyczne, wykonali skaning LiDAR i zrobili odwierty geologiczne. Wyniki nie pozostawiły złudzeń: w lasach niedaleko Zagrodów faktycznie ukryte są pozostałości dawno zapomnianego grodu.
- Część z nich tworzy regularny układ charakterystyczny dla miast lokowanych na prawie niemieckim. W centralnej części widoczny jest prawdopodobny rynek, otoczony działkami mieszczańskimi oraz przebieg głównej ulicy prowadzącej do bramy miejskiej — wyjaśnia Wroniecki.
Według niemieckich portali urbanistyczny zarys Stolzenberga jest tak dobrze widoczny wyłącznie dlatego, że obszar ten nigdy nie został na nowo zasiedlony i zabudowany. Jak zauważa serwis futurezone.de, to właśnie natura, która pochłonęła dawne miasto, paradoksalnie uratowała jego pierwotny plan przed zniszczeniem, pozwalając na jego odtworzenie współczesnymi metodami.
Kto zbudował Stolzenberg i czemu osada przestała istnieć?
Wstępne badania radiowęglowe dowodzą, że zorganizowane życie miejskie toczyło się tu z pewnością na początku XIV wieku, chociaż sama osada mogła powstać jeszcze wcześniej. Eksperci podejrzewają, że za jej założeniem stali margrabiowie brandenburscy, znani z tworzenia podobnych osad przygranicznych w tamtym czasie. Teoria o zaangażowaniu biskupów kamieńskich jest uważana za mniej prawdopodobną.
Zagadka zniknięcia średniowiecznego miasta
- Nie potrafimy powiedzieć, jakie było jego zaludnienie i czemu miasto opuszczono. Zwykle decyduje o tym wiele czynników — od zmian szlaków handlowych po wydarzenia militarne — tłumaczy Marcin Krzepkowski z Fundacji Relicta.
Zarówno badacze, jak i zagraniczne media mają nadzieję, że odpowiedzi na te pytania przyniosą kolejne etapy prac. Kluczowe może okazać się zlokalizowanie dawnego cmentarza i kościoła, o których wspominano w dokumentach już w 1291 roku.
Polskie znalezisko hitem w niemieckich mediach
To nie stan zachowania dawnych fos czy obwałowań wywołuje największe emocje w Niemczech. Tamtejsi dziennikarze zachwycają się przede wszystkim nienaruszonym układem przestrzennym dawnego grodu, który przetrwał wieki w uśpieniu pod leśną warstwą, z dala od ingerencji kolejnych pokoleń.
Jak opisuje futurezone.de, niezwykła konstrukcja Stolzenberga ujrzała światło dzienne tylko i wyłącznie dzięki nowoczesnym technologiom, takim jak zaawansowana geofizyka i skaning z powietrza. W relacjach zachodnich sąsiadów przewijają się zachwyty nad:
- rozmiarem całego przedsięwzięcia i samego odkrycia,
- liczbą i kompletnością zarejestrowanych śladów dawnej zabudowy,
- wyjątkowym charakterem miejsca, które nie zostało nadbudowane w kolejnych epokach.
Co dalej ze Stolzenbergiem?
Przedstawiciele Fundacji Relicta już teraz zapowiadają kontynuację prac, planując kolejne badania bezinwazyjne oraz precyzyjne wykopy sondażowe. Niemieckie serwisy informacyjne obiecują swoim czytelnikom bieżące relacjonowanie postępów archeologów, widząc w Stolzenbergu jedno z najpotężniejszych odkryć tego typu w tej części Europy.
Niewątpliwie sukces polskich poszukiwaczy odbił się szerokim echem za Odrą. Dawno zapomniany Stolzenberg z hukiem powraca do świadomości historyków i na archeologiczną mapę całego kontynentu.
