Spis treści
Modernistyczna ikona z 1937 roku
Obiekt w Kołbaskowie stanowi wyjątkowy przykład architektury streamline, nawiązującej do prędkości i nowoczesności lat 30. ubiegłego wieku. Za jego koncepcję odpowiadał Friedrich Tamms, ceniony twórca tamtych czasów, specjalizujący się w projektach infrastruktury przy drogach szybkiego ruchu w Niemczech.
Budowa stacji paliw miała miejsce w 1937 roku w ówczesnym Kolbitzow, przy trasie Berlin - Stettin-Süd, znanej powszechnie jako „Berlinka”. Ten szlak komunikacyjny zaliczał się do najwcześniejszych autostrad na kontynencie. Specyficzna konstrukcja z dachem w formie litery V, trójkątny plan i aerodynamiczne kształty budynku miały odzwierciedlać ducha nowoczesnego, dynamicznego transportu.
Zagrożenie zburzeniem. Alarm podniósł konserwator
W momencie startu drugiej fazy prac nad obwodnicą Przecławia i Warzymic, a także konstrukcją nowego węzła przy trasie A6, pojawiło się poważne niebezpieczeństwo. Zgodnie z planami, obiekt miał zostać całkowicie odłączony od systemu dróg, co w praktyce oznaczało jego zamknięcie, a potencjalnie nawet całkowitą rozbiórkę. Istniejący węzeł komunikacyjny ma ulec likwidacji, eliminując dotychczasowy dojazd do budynku.
W obliczu tego ryzyka, zgodnie z ustaleniami "Super Expressu", w sprawę zaangażował się Miejski Konserwator Zabytków. Przekazał on informacje o zagrożeniu do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków. Reakcja odpowiednich służb była natychmiastowa — zrealizowano niezbędne kwerendy, przeprowadzono wizje lokalne i skompletowano wymagane dokumenty.
Rezultatem podjętych kroków było formalne objęcie budynku ochroną konserwatorską. 27 kwietnia 2026 roku stacja została oficjalnie wpisana do rejestru zabytków pod numerem ewidencyjnym A-2114.
Jedyna taka na Pomorzu Zachodnim
Pomimo powojennej historii, kiedy to budynek wykorzystywany był początkowo przez CPN, a następnie przez koncern Orlen, jego unikalny, modernistyczny styl został zachowany. Wszelkie modyfikacje przeprowadzone po 1945 roku, polegające w dużej mierze na zastosowaniu nowych materiałów wykończeniowych, charakteryzują się odwracalnością. W efekcie stacja utrzymała swoją autentyczną strukturę i znaczącą wartość historyczną.
Opisywany obiekt jest jedynym tego typu zachowanym na terenie województwa zachodniopomorskiego, będąc jednocześnie rzadkością w skali całej Europy. Pozostałe podobne budowle znajdują się pod Wrocławiem, gdzie dwie z nich uzyskały status zabytków w 2012 roku, a kolejna stacja w Fürstenwalde podlega ochronie z ramienia władz Powiatu Oder-Spree.
Co dalej ze stacją? Na razie wiadomo jedno: przetrwa
Mimo że stacja zlokalizowana przy autostradzie A6 utraci w przyszłości bezpośrednie połączenie z układem drogowym, jej dalsze istnienie zostało prawnie usankcjonowane. Objęcie obiektu ochroną konserwatorską definitywnie wyklucza możliwość jego wyburzenia. Jak zaznaczają specjaliści w dziedzinie architektury, budowla ta charakteryzuje się ogromnym potencjałem adaptacyjnym.
Ostateczne przeznaczenie budynku pozostaje kwestią otwartą, jednak jedno jest niezaprzeczalne: modernistyczny zabytek w Kołbaskowie pozostanie trwałym elementem krajobrazu tego obszaru.
6
