Należący do Urzędu Marszałkowskiego Województwa Zachodniopomorskiego SN61-183 pochodzi z 1972 roku. To jeden z 250 spalinowych wagonów silnikowych wyprodukowanych dla PKP przez węgierskie zakłady Ganz-MÁVAG. Wagony typu SN61 zamówione zostały przez PKP do obsługi pociągów lokalnych i regionalnych, lecz wobec braku nowoczesnych lokomotyw spalinowych, przez pewien czas wykorzystywano je także do obsługi pociągów dalekobieżnych – w tym, ekspresów. Wraz z postępującą elektryfikacją sieci PKP skierowano je do pracy, do której nadawały się najlepiej, czyli do obsługi pociągów w ruchu regionalnym, głównie w dawnej ówczesnej Dyrekcji Gdańskiej i Szczecińskiej. Ostatecznie wycofano je z planowej eksploatacji na początku lat 90. XX wieku. Ocalało kilka egzemplarzy, z których w ostatnich latach tylko szczeciński SN61 był czynny.
- To nasz skarb. Zgromadziło się wokół niego szerokie grono entuzjastów kolei. Dzięki ich zaangażowaniu pojazd ma się coraz lepiej. Chcemy, by Ganz, po koniecznej przerwie „rekonwalescencyjnej”, był jak najbardziej dostępny dla mieszkańców, turystów i miłośników kolei, docelowo również do obsługi przejazdów turystycznych. Liczymy, że po długiej przerwie pojazd będzie mógł pojawiać się okazjonalnie podczas wydarzeń, takich jak ubiegłoroczne obchody 65-lecia Lokomotywowni Wzgórze Hetmańskie – mówi Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego Olgierd Geblewicz.
Pojazd spełnia wymogi, by uznać go za zabytek ruchomy ze względu na jego unikatowość i wartość historyczną. Wpis do rejestru zabytków pozwala na stosowanie przepisów dedykowanych pojazdom historycznym w zakresie cykliczności i zakresu napraw okresowych. Pozwalają one spełnić wszystkie wymogi niezbędne dla zachowania wymaganego poziomu bezpieczeństwa obsługi i podróży taborem historycznym poprzez wdrożenie rozwiązań odpowiednich dla niewielkich przebiegów związanych z realizacją przewozów okazjonalnych. W praktyce oznacza to znaczne oszczędności – zarówno finansowe, jak i czasowe, umożliwiając najbardziej efektywne prowadzenie procesu utrzymania.
Wpisanie Ganza do ewidencji zabytków daje zatem nadzieję na szybsze przeprowadzenie niezbędnych prac umożliwiających wykorzystanie go nie tylko z okazji wydarzeń okolicznościowych, ale również uruchamianie pociągów „retro” na wybranych trasach jako atrakcji turystycznej. Będzie to atrakcja oczekiwana, nie tylko w kraju, przez liczne grono miłośników kolei, historii techniki, jak i turystów poszukujących aktywnych form odpoczynku.
Jak duże jest zainteresowanie tego typu przejazdami można się było przekonać podczas dwóch przejazdów, które odbyły się we wrześniu ub. roku z okazji 65-lecia szczecińskiej Lokomotywowni Wzgórze Hetmańskie.
